Hôm trước mình có cho Ong đi nhà sách chơi, không biết bạn ý loay hoay thế nào làm dính nước vào quyển sách mà bạn ý đang đọc. Mình có quan sát và hỏi Ong
“Ong làm đúng không?”
“Không phải Ong mà, nó tự bị. Không phải Ong đâu bố Ninh ạ”
Có ai thấy quen không nhỉ? Lớn hơn xíu thì bố mẹ sẽ nghe vài câu kiểu:
“Con làm bài tập rồi!”
“Hôm nay không có kiểm tra đâu mẹ ơi!”
“Bạn cho con cái này mà, con không lấy!”
“Con có chơi iPad đâu, con chỉ mở lên xem giờ thôi mà…”
Nếu bạn từng nghe những câu này từ con, và lòng bỗng dấy lên một nỗi buồn, lo và giận, thì bạn không cô đơn.
Làm cha mẹ, không gì nhói bằng việc nhận ra con mình đang nói dối.
Và cảm giác ấy lại càng đau hơn, khi ta đã yêu thương, chăm sóc, tin tưởng con đến thế.
NHƯNG VÌ SAO TRẺ LẠI NÓI DỐI?
Trẻ không sinh ra với ý định “lừa dối” ai cả.
Lời nói dối ở trẻ thường là một phản ứng – không phải một chiến lược.
1. Trẻ bắt chước người lớn
Bạn từng nói:
“Con đừng nói với ba nhé!”
“Mẹ bận lắm, cứ nói là mẹ không ở nhà đi!” Nhưng mẹ đang ở nhà mà
Tưởng là vô hại, nhưng não bộ của trẻ nhỏ học thông qua quan sát. Những lời đó gieo cho con một suy nghĩ: “À, có thể che giấu nếu điều đó khiến mình an toàn.”
2. Trẻ có mong muốn mạnh mẽ – nhưng bị cấm đoán
Con muốn chơi game, muốn món đồ chơi như bạn, muốn ở lại chơi thêm với bạn bè… Nhưng thay vì nói ra và bị từ chối, con lựa chọn nói dối để đạt được mong muốn.
Thực tế, nhiều trẻ nói dối vì cảm thấy không có “lối an toàn” nào khác để được lắng nghe.
3. Con nói dối vì… SỢ
Sợ bị la.
Sợ bị đánh.
Sợ làm bố mẹ buồn.
Sợ bị so sánh.
Và để tránh những cảm xúc tiêu cực đó, trẻ chọn cách che giấu – thậm chí phủ nhận – hành động của mình.
VẬY CHA MẸ NÊN LÀM GÌ?
Đừng vội tra hỏi – đừng làm “cảnh sát điều tra”Càng truy xét, con càng tìm cách nói khéo hơn, tránh né hơn.
Cái con học được không phải là “sự thật đáng quý” mà là “phải làm sao để không bị phát hiện”.
Hãy dừng lại và tự hỏi:Mình đã tạo môi trường đủ an toàn để con dám nói thật chưa?
Mình đang nuôi dạy con bằng sự tin tưởng – hay bằng sự kiểm soát?
Mình có đang lắng nghe nhu cầu ẩn sau hành vi của con không?
THAY VÌ PHẠT – HÃY DẠY CON CHỊU TRÁCH NHIỆMHãy bình tĩnh nói với con:
“Ba/mẹ không buồn vì con làm sai. Ba/mẹ buồn hơn nếu con nghĩ con phải che giấu.”
Đưa con đi qua cảm xúc tội lỗi, giúp con hiểu vì sao thành thật luôn có giá trị, kể cả khi nó không dễ dàng.
Và nếu con đã từng “sai”, hãy để con có cơ hội sửa sai, thay vì trốn tránh.
ĐỪNG CHỈ NGĂN CON NÓI DỐI HÃY XÂY CHO CON NỀN TẢNG ĐỂ CHỌN TRUNG THỰCMột đứa trẻ dám thành thật là một đứa trẻ được nuôi dạy bằng sự thấu hiểu và an toàn nội tâm.
Con sẽ chỉ nói thật khi:
Con tin rằng bố mẹ không vội kết tội.
Con biết rằng sai lầm không khiến mình bị từ chối.
Và con học được cách chịu trách nhiệm thay vì sợ hãi trốn tránh.
Nếu bạn từng bất lực trước những lời nói dối nhỏ của con…Đừng vội buồn. Hãy xem đó là một thông điệp mà con chưa biết cách nói ra bằng ngôn ngữ thật.
Giáo dục không bắt đầu bằng việc dạy con.
Mà bắt đầu bằng việc: hiểu tại sao con cư xử như vậy.
Và đôi khi, để dạy con không nói dối, bố mẹ cần học cách thành thật với chính mình trước.
Bài viết cùng chủ đề:
Con thông minh, giao tiếp tốt, học giỏi – nhưng lại nhát, thụ động và lười thể hiện?
Một trong những tổ hợp chỉ số phổ biến mà mình hay gặp khi đọc hồ sơ sinh trắc vân...
146,889
Con thông minh nhưng… cẩu thả – Vấn đề không ít cha mẹ đang lo
Con đọc đề rất nhanh, nhưng hay sai sót mấy lỗi ngớ ngẩn. Làm toán cực nhanh nhưng… quên ghi...
130,660
Sinh trắc vân tay có phát hiện được trí thông minh nổi trội của con không?
Có. Nhưng… phải hiểu đúng. Mình từng làm sinh trắc cho một bé 7 tuổi. Mẹ bé kể: “Con em...
139,395
DẤU HIỆU CON ĐANG THIẾU TỰ TIN – BA MẸ ĐỪNG BỎ QUA!
Có một nỗi sợ âm thầm của nhiều bố mẹ: Con mình thông minh đấy, ngoan đấy… nhưng cứ rón...
132,406
TỰ LẬP KHÔNG PHẢI BỎ MẶC
Và yêu thương không đồng nghĩa với làm thay. Có một câu chuyện về một người mẹ giận tím mặt...
70,083
Bạn có đang tự bóp nát tư duy sáng tạo của con theo cách này…
Bạn có từng than khi thấy con chỉ giỏi vẽ vời ca hát. Bạn đã từng nói những câu này...
81,191
